صدای گز گیتار چیست؟

گز دادن گیتار اصطلاحی است که نوازندگان گیتار آن را هنگامی به کار می برند که صدای نامطلوبی مانند وز وز کردن از گیتار تولید می شود.
این صدا به دلیل برخورد بسیار کم سیم به سطح فرت در اثر ارتعاش سیم تولید می شود.

انگشت گذاری نادرست:

گز دادن گیتار همیشه دلیلی بر خراب بودن گیتار نیست. گاهی اوقات انگشت گذاری بد و نادرست هم میتواند صدای گز تولید کند. در نوازندگی گیتار همیشه انگشت گذاری دست چپ باید به گونه ای باشد که انگشت پشت فرت را بگیرد و همواره فشار کافی نیز بر سیم وارد کند. اگر یکی از این ها رعایت نشود صدای گز تولید خواهد شد.

برای مثال انگشت خود را پشت فرت برروی یکی از سیم ها فشار داده و با دست راست خود تولید صدا کنید. سپس کم کم فشار را کم تر و کم تر کنید، خواهید شنید که صدای گز تولید می شود. این بار همین کار را انجام داده و به جای کم کردن فشار انگشت، آن را رفته رفته از فرت دور کنید، خواهید شنید که از یک جایی صدای گز شروع می شود. پس نتیجه اینکه حتما از انگشت گذاری خود اطمینان حاصل یابید سپس سراغ عیب یابی گیتار بروید.

اکشن گیتار:

فرض را بر این میگیریم که با انگشت گذاری صحیح هم گیتار شما گز می دهد حال باید اکشن گیتار (ارتفاع سیم گیتار از فرت برد) را مورد بررسی قرار دهیم.

همه ی گیتار ها حتی گیتارهای کاملا استاندارد در صورتی که اکشن آن ها از حالت عادی پایین تر باشد دچار صدای گز خواهند شد. حال باید بدانیم اکشن استاندارد چقدر می تواند باشد.

دو راه برای این کار وجود دارد:

  1. راه اول اینکه نوازنده ای با تجربه ساز را دست بگیرد و در مورد آن نظر بدهد زیرا نوازنده با تجربه با مشاهده کردن و میزان خوش دستی ساز به شما خواهد گفت که اکشن گیتار شما استاندارد هست یا خیر.
  2. راه دوم اندازه گیری دقیق فاصله بین زیرسیم ها تا روی فرت 12 هست. در گیتار های استاندارد این انداره برای سیم ششم 2.5 میلیمتر و برای سیم اول 2 میلیمتر است که فاصله بیش از این باعث بد دستی گیتار خواهد شد.
    • اگر اکشن گیتار شما بیش ازین اندازه است و با این حال صدای گز میدهد به احتمال زیاد دسته و فرت برد گیتار شما مشکل دارد، و اگر اکشن گیتار شما از این میزان کمتر است و صدای گز می دهد اصلا نگران نباشید چون برای رفع گز گیتار می توانید با بالاتر بردن اکشن گیتار تا حد استاندارد گفته شده مشکل گیتار حل خواهد شد.

مشکلات گیتار به هنگام گز دادن:

  • فرسوده بودن سیم های فلزی

گاهی اوقات صدای گز گیتار به دلیل فرسوده شدن سیم های فلزی گیتار است. سیم های فلزی گیتار به دلیل ساختار فنری شکلی که دارند به مرور زمان و با اکسید شدن ممکن است پارگی های سطحی در آن ها به وجود آید. این خرابی سطحی سیم گاهی باعث بروز صدای گز در همان ناحیه از سیم می شود که می توان با بررسی و مشاهده دقیق سیم ها به این موضوع پی برد.

  • محدب شدن و برآمده شدن فرت برد گیتار

اگر فرت های میانی گیتار نسبت به فرت های اول و آخر گیتار بالاتر باشند فرت برد محدب شده و باعث گز دادن می شود.

  • زیاد بالا یا پایین بودن یکی از فرت ها

از آنجایی که تمام فرت ها در گیتار باید هم سطح باشند کمی بالاتر یا پایین تر بودن یکی از فرت ها باعث ایجاد صدای گز خواهد شد.

نکته ای مفید در مورد ضخامت سیم ها (تنشن)

اگر تا کنون برای خرید سیم در بازار جستجو کرده باشید به این نکته پی برده اید که سیم های گیتار از لحاظ ضخامت به سه دسته ی لو تنشن (low tension باریک)، نرمال تنشن (normal tension معمولی) و های تنشن (high tension ضخیم) تقسیم می شوند.
این نکته را در نظر داشته باشید که هر چقدر ضخامت سیم بیشتر باشد، اکشن گیتار را بیشتر می توانیم پایین بیاوریم یا به زبانی ساده تر احتمال گز برداشتن گیتار در سیم های ضخیم تر در اکشن های پایین به مراتب کمتر از سیم های نازک تر است.